Frits de Zwerver 619 10.05.2013

zondag 5 mei 2013
In de hal van het Amsterdamse Verzetsmuseum, tegenover de ingang van Artis, hangen vier grote posters. Vier kindergezichten kijken je aan: Eva, Jan, Nelly en Henk.

In de hal van het Amsterdamse Verzetsmuseum, tegenover de ingang van Artis, hangen vier grote posters. Vier kindergezichten kijken je aan: Eva, Jan, Nelly en Henk. Ze waren in de Tweede Wereldoorlog tussen negen en veertien jaar en nu, als oude mensen, hebben ze hun herinneringen verteld. Brokken van hun verhalen zijn vanaf oktober 2013 te zien in het Verzetsmuseum Junior, dat in opbouw is.

Dr. Jan Slomp, oud-predikant en islamoloog, komt de hal binnen en wijst zijn kinderen en kleinkinderen op de jonge Jan op de poster. Dat is hij, elf jaar oud, in de oorlog. Zijn vader was de gereformeerde dominee van Heemse, Frits Slomp, Frits de Zwerver, die op z’n fiets van duikadres naar duikadres ging en intussen duikadressen voor anderen organiseerde. Jan Hof heeft dat leven beschreven en nu verschijnt de achtste druk van zijn boek met aanvullingen van Jan Slomp.

In de zaal van het Verzetsmuseum ontbreken de verzetsmensen van toen. Die leven niet meer. Enkele kinderen van hen zijn er wel. De dochter van Bob Scheepstra, de man die met zijn verzetsgroep Frits de Zwerver uit de Koepelgevangenis in Arnhem bevrijdde. Van Frits Slomp zijn er kinderen tot in drie geslachten. Dominee Jan Slotman (81), die als kwajongen in Heemse de oorlogsgebeurtenissen rondom Slomp opsnoof, is er ook.

Frits de Zwerver zat geregeld in Rijnsburg bij de gereformeerde dominee Henk Post, de broer van de verzetsman Johannes Post, of bij de gereformeerde huisarts Edzar van der Laan. De jongste zoon van die huisarts is vanmiddag ook aanwezig. Hij komt wat later, en dat wordt hem vergeven, want hij heet Eberhard van der Laan en hij heeft het als burgemeester van Amsterdam druk met de aanstaande inhuldiging van de koning.

 

Beeld van Frits de Zwerver in Heemse

 

Jan Hof (84) schuift wankel achter de katheder, maar vertelt dan met krachtige stem dat Frits de Zwerver liever geen biografie wilde, maar zich liet ompraten ter wille van de jongeren. Toen het af was vroeg Slomp aan Hof: ‘Wat heeft dit jou nou gedaan?’ ‘Ik had dit niet willen missen,’ zei Hof. ‘Dat bedoel ik niet. Je hebt toch gehoord van waaruit ik dit werk deed.’ ‘Vanuit uw geloof,’ zei Hof. ‘Precies, en wat heeft dat jou nou gedaan?’

‘Ik moest hem teleurstellen,’ zegt Hof, ‘ik ben niet gelovig geworden. Maar ik heb hem wel gevraagd: “Wat heeft dit boek ú gedaan?” Slomp antwoordde: “Dat ik nu met Simeon mag zeggen: Heer, laat uw kind nu gaan.”’

 

Zoon Jan Slomp (80) vertelt hoe hij een paar weken terug voor het eerst in de Arnhemse Koepel in cel 56 stond, waaruit zijn vader op 11 mei 1944 werd bevrijd. Dat was pure noodzaak, want hij stond in het centrum van het verzet en hij wist veel te veel. Slomp herhaalt wat zijn vader in 1960 in de tv-sere De Bezetting tegen Loe de Jong zei over het organiseren van hulp aan onderduikers. ‘Ik kwam eind 1942 in Winterswijk bij tante Riek, mevrouw Kuipers-Rietberg, en zij zei: “Frits, jij moet dat doen. Is het zo erg als jij omkomt, als daardoor het leven van duizenden gered wordt?”’

 

 

Dan is burgemeester Eberhard van der Laan aan de beurt. Hij heeft zijn moeder ooit gevraagd: schrijf het voor me op wat er in de oorlog in Rijnsburg gebeurd is. Zij maakte er een boekje van, In antwoord op je vragen door J.P. van der Laan-Boelens (1987). De burgemeester vertelt hoe zijn vader bevriend was met dominee Henk Post en hoe zij in het verzet raakten. De spanningen braken hun na de oorlog op. ‘Op 4 mei na de herdenking had ik een jankende moeder, en ging mijn vader de tuin schoffelen.’

‘Maar het verzet maakte natuurlijk ook fouten,’ zegt Van der Laan. ‘Het waren mensen als wij. En nu moet ik de uitgever even in de ogen kijken. Dat boek van Anne de Vries, De levensroman van Johannes Post, dat krijgt vandaag ook een herdruk. Maar ik vind dat geen goed boek. Mijn ouders hebben daar niet aan willen meewerken. Er zit te veel geloof en verering in. Te veel Johannes Post en te weinig Marinus Post. Zijn broer Marinus van het

Kampereiland wordt een woesteling genoemd en Johannes is ernstig en wijs. Maar vergeet niet dat die overval van Johannes op de Weteringschansgevangenis veel te gevaarlijk was. Marinus was tegen, Johannes zette door.’

 

En dan is het zover. Jan Hof overhandigt het eerste exemplaar van Frits de Zwerver, achtste druk, aan Eberhard van der Laan. De burgemeester neemt er alle tijd voor, onderweg naar 30 april 2013, en naar de gedenkdagen 4 mei, 5 mei, 10 mei.